ΕΛΙΑ
 
Αναζήτηση  Go               Σύνδεσμοι     Επικοινωνία     Sitemap     Κεντρική Σελίδα     English  
 
  • ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ
  • Συλλογές
  • ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ Θεσσαλονίκης
  • Κατάλογος Aρχείων
  • Βιβλιοθήκη
  • Εκδόσεις
  • Ερευνητικά Προγράμματα
     ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΞΕΝΟΠΟΥΛΟΥ
     Έργα και ημέραι ελληνικών οικογενειών, 1750-1940
     Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας
     Τα εβραϊκά ονοματεπώνυμα στην Ελλάδα από το αρχείο του Ιωσήφ Σιακκή
     Χαρτογράφηση Λογοτεχνικών Αρχείων
  • Εκδηλώσεις
  • Πωλητήριο
  • Ψηφιοποιημένες συλλογές Ε.Λ.Ι.Α. (Ε.Π. ΚτΠ)



    Created by Greek Geeks
    Ερευνητικά Προγράμματα

    Ερευνητικά προγράμματα

    Τύπος

    Σημαντικός όγκος του αποθησαυρισμένου υλικού του Ε.Λ.Ι.Α. αφορά τον Τύπο. Με βάση το τρίπτυχο διάσωση και συλλογή, ταξινόμηση και καταγραφή, ξεκίνησε και προχωρά η διαδικασία βιβλιοθηκονομικής καταγραφής των τίτλων της συλλογής εφημερίδων και περιοδικών στο ηλεκτρονικό πρόγραμμα advance, καθώς και η μικροφωτογράφηση και ψηφιοποίηση του υλικού αυτού. Επιπλέον, το Ε.Λ.Ι.Α. συνεργάζεται στενά με άλλους φορείς που κατέχουν αξιόλογες συλλογές τύπου, όπως την Εθνική Βιβλιοθήκη, τη Βιβλιοθήκη της Βουλής και άλλους, προκειμένου να συμπληρώσει τις συλλογές του με πλήρεις σειρές σε μορφή ηλεκτρονική ή μικροφίλμ. Για την προβολή του υλικού αυτού, εκτός από την επανέκδοση σημαντικών περιοδικών, όπως ο Λόγιος Ερμής, το Μουσείον, η Αθηνά και τελευταία ο Ανταίος, έχει επίσης ξεκινήσει μια συνεργασία με το κυριακάτικο φύλλο της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ. Έτσι, από τον Ιανουάριο του 2001, στο ένθετο της εφημερίδας κάθε Κυριακή δημοσιεύεται  η τακτική στήλη του Ε.Λ.Ι.Α. με τίτλο "Αρχειακά", όπου δίνεται η δυνατότητα στον αναγνώστη να γνωρίσει ορισμένα από τα πιο χαρακτηριστικά ελληνικά έντυπα, αποδίδοντας με συνοπτικό τρόπο τις ταυτότητες τους και χαρακτηριστικά αποσπάσματα μέσα από την αρθρογραφία τους. Η παρουσίασή τους βασίζεται κυρίως στο περιεχόμενο της θεματολογίας και εικονογράφησής των εφημερίδων και των περιοδικών.
    Τέλος, ολοκληρώθηκε η ψηφιοποίηση των πρωτοσέλιδων των εφημερίδων και η δημιουργία της αντίστοιχης βάσης δεδομένων στο πλαίσιο του Ε.Π. "Κοινωνία της Πληροφορίας" Ψηφιοποίηση, Αξιοποίηση, Ανάδειξη Πολιτιστικών Συλλογών του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου : Συλλογή Τύπου. 

    Πιλοτικό Πρόγραμμα Ψηφιακής Έκδοσης Αλληλογραφίας: Η Περίπτωση της Αλληλογραφίας Τσίρκα και Παπαϊωάννου

    Το «Πιλοτικό Πρόγραμμα Ψηφιακής Έκδοσης Αλληλογραφίας: Η Περίπτωση της Αλληλογραφίας Τσίρκα & Παπαϊωάννου» συνίσταται στην ψηφιακή έκδοση (CD-Rom και δυνατότητα επισκόπησης της Βάσης Δεδομένων μέσω Internet και επικαιροποίησής της μέσω Intranet στο Ε.Λ.Ι.Α.) της Αλληλογραφίας Τσίρκα – Παπαϊωάννου, η οποία αναφέρεται σε σημαντικά θέματα της πολιτισμικής ιστορίας της περιόδου 1955-1963 (λ.χ. οι καβαφικές μελέτες του Τσίρκα, η Ανθολογία στην οποία συμμετέχει ο Παπαϊωάννου, η συγγραφή και έκδοση των Ακυβέρνητων Πολιτειών). Το ζήτημα της έκδοσης της προκείμενης Αλληλογραφίας δεν έχει αντιμετωπιστεί από την ερευνητική ομάδα κατά τρόπο αποσπασματικό, αλλά η εργασία που έχει πραγματοποιηθεί αποτέλεσε αφορμή για να τεθεί το ζήτημα της εκδοτικής αξιοποίησης τόσο των επιστολών του Αρχείου Τσίρκα, ευρύτερα, όσο και άλλων αρχείων που τέμνονται με τα Αρχεία Τσίρκα και Παπαϊωάννου, και απόκεινται στο Ε.Λ.Ι.Α. ή και σε άλλα λογοτεχνικά αρχεία. Εδώ ακριβώς έγκειται και ο πιλοτικός χαρακτήρας του Προγράμματος: στην τεχνογνωσία που έχει αποκτηθεί μέσω αυτής της εκδοτικής δοκιμής και στην αναμενόμενη παραγωγή μίας εξειδικευμένης εφαρμογής για την ηλεκτρονική έκδοση οποιασδήποτε αλληλογραφίας.

    Η ομάδα έργου που έχει αναλάβει την πρώτη φάση της υλοποίησης βάσει της Προγραμματικής Σύμβασης του Ε.Λ.Ι.Α. με το ΥΠ.ΠΟ. αποτελείται από τους:

    • Μίλτο Πεχλιβάνο, επίκουρο καθηγητή Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας (Τμήμα Φιλολογίας, Α.Π.Θ.),
    • Γιάννη Παπαθεοδώρου, λέκτορα Νεοελληνικής Φιλολογίας βάσει του Π.Δ. 407 (Τμήμα Ι.Α.Κ.Α., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας),
    • Μάρθα Πασχαλίδου, φιλόλογο, κάτοχο μεταπτυχιακού διπλώματος Νεοελληνικής Φιλολογίας (Τμήμα Φιλολογίας, Α.Π.Θ.),
    • Λιβέριο Σταυρόπουλο, υπεύθυνο για τον καθορισμό των περιεχομένων και λειτουργιών του CD-Rom εκ μέρους της εταιρείας Γνώμων Πληροφορική Α.Ε.

    Κατά την πρώτη φάση υλοποίησης έχουν ολοκληρωθεί όλες οι προεργασίες που απαιτούνται για την τελική υλοποίηση της εφαρμογής της Ψηφιακής Έκδοσης. Πιο συγκεκριμένα έχει ολοκληρωθεί:

    1) Ο σχεδιασμός των λειτουργιών
    (α) του CD-ROM με τις 300 επιστολές του αρχείου Τσίρκα-Παπαϊωάννου,
    (β) της Βάσης Δεδομένων με τα Αρχεία Επιστολών στο Internet,
    (γ) της Εφαρμογής Επισκόπησης Αρχείου Επιστολών (Web-Based), και
    (δ) Εφαρμογή Ενημέρωσης και Εισαγωγής Αρχικών Δεδομένων Αρχείων Επιστολών.

    2) Η εκδοτική μεταγραφή του συνόλου των επιστολών του Παπαϊωάννου προς Τσίρκα και του Τσίρκα προς Παπαϊωάννου, και ο υπομνηματισμός σε δελτία των επιμέρους αρχειακών μονάδων που συνίσταται στις εξής πληροφορίες ανά επιστολή: ευρετηρίαση βάσει ενός χρονολογικού, τοπωνυμικού, ονομαστικού και βιβλιογραφικού ευρετηρίου. πραγματολογικές υποσημειώσεις ανά επιστολή. σύνδεσμοι με άλλες επιστολές από την αλληλογραφία. σύνδεσμοι με τη δεξαμενή πολυμεσικού υλικού (βιογραφικά στοιχεία προσώπων, επεξεργασία όρων και άλλα υλικά σε μορφή κειμένου, εικόνας και ήχου).

    Ιστορία της Ελληνικής Ναυτιλίας

    Η ελληνική εμπορική ναυτιλία από το 18ο αιώνα μέχρι σήμερα είχε μια διαρκώς ανοδική πορεία, με αποτέλεσμα, τη μεταπολεμική περίοδο μέχρι σήμερα, οι Έλληνες να κυριαρχούν στις θάλασσες του κόσμου. Το πρόγραμμα για τη μελέτη της ιστορίας της Ελληνικής Ναυτιλίας, ολοκληρώθηκε σε δύο φάσεις. Η πρώτη έχε σαν θέμα «Δύο αιώνες Ελληνική Ναυτιλία, 1750-1950» και συνίσταται στην καταγραφή ιστιοφόρων και ατμόπλοιων από το 1750, μέχρι το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά ναυτότοπο, πλοικτήτη και πλοίο. Το διετές αυτό ερευνητικό πρόγραμμα ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2000 και περιλαμβάνει συνολικά 20.492 εγγραφές. Σε συνέχεια του πρώτου, το δεύτερο μέρος του προγράμματος, με θέμα την «Κατάρτιση ευρετηρίου ελληνόκτητων ναυτιλιακών επιχειρήσεων για την περίοδο 1947-2000», περιλαμβάνει τον εντοπισμό και την καταγραφή των ελληνόκτητων ναυτιλιακών επιχειρήσεων, που δραστηριοποιήθηκαν στις διεθνείς ναυλαγορές κατά την περίοδο 1947-2000. Η έρευνα αφορά στοιχεία σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς, τον αριθμό και την ειδίκευση του στόλου, τους τόπους εγκατάστασης και λειτουργίας των επιχειρήσεων και τα σημαντικότερα γεγονότα στην πορεία τους την περίοδο αυτή. Συνολικά, συγκεντρώθηκαν 24.000 εγγραφές ως το Φεβρουάριο του 2003, οπότε και το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε. Σκοπός του όλου εγχειρήματος ήταν η ανάδειξη της ιστορίας της νεώτερης ελληνικής ναυτιλίας, μέσα από πρωτογενή έρευνα και εντοπισμό αρχειακού και φωτογραφικού υλικού.

    Κατάλογος μη εμπορικών εκδόσεων

    Το Ε.Λ.Ι.Α. σε συνεργασία με την Ann Martin Παπάζογλου επεξεργάστηκε τη συγκρότηση ενός καταλόγου εκδόσεων που δεν προέρχονται από εμπορικούς οίκους. Μετά την ηλεκρονική βάση των δεδομένων του καταλόγου αυτού, στόχος είναι η έντυπη έκδοσή του. Ο κατάλογος περιλαμβάνει εκδόσεις μη κερδοσκοπικών οργανισμών (πολιτιστικοί φορείς, ιδρύματα κ.λ.π.), πανεπιστημιακές εκδόσεις, ιδιωτικές εκδόσεις, κυβερνητικές εκδόσεις, επετηρίδες και πρακτικά συνεδρίων, πληροφοριακά βιβλία, ειδικές εκδόσεις και λευκώματα.

    "Βιβλιογραφία Γρηγορίου Ξενόπουλου" (1860-1967)

    Από τους πιο παραγωγικούς εκπροσώπους της γενιάς του ο Γρηγόριος Ξενόπουλος συνεργάστηκε με πολλά περιοδικά, ημερολόγια και εφημερίδες της εποχής του και ασχολήθηκε με το μυθιστόρημα, το διήγημα, το θέατρο, το χρονογράφημα και την κριτική, αφήνοντας ένα έργο πλούσιο σε όγκο και ποικιλία. Με την αφηγηματική του δύναμη και το συγγραφικό του ταλέντο κατόρθωσε να δημιουργήσει και να συντηρήσει ως τις μέρες μας ένα μεγάλο και αφοσιωμένο κοινό.
    Το σύνολο της πνευματικής του παραγωγής παρέμενε ωστόσο άγνωστο, όσο εκκρεμούσε η επεξεργασία και η έκδοση της πολλαπλά χρήσιμης και σχεδόν θρυλικής «Βιβλιογραφίας Γρηγορίου Ξενόπουλου» που συντάχθηκε από τον Πέτρο Μαρκάκη. Ένα μικρό μέρος της «Βιβλιογραφίας» αυτής (578 λήμματα) δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Νέα Εστία τα Χριστούγεννα του 1951. Το 1999 περιήλθε στο Ε.Λ.Ι.Α. Η σημερινή ηλεκτρονική της μορφή αποτελεί προϊόν των δραστηριοτήτων που υποστήριξε το Υπουργείο Πολιτισμού και το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου με αφορμή τις επετειακές εκδηλώσεις για τα πενήντα χρόνια από τον θάνατο του συγγραφέα και συγκροτήθηκε με βάση τα ακόλουθα πεδία: τίτλος έργου, κατηγορία, περιεχόμενα, όνομα εκδότη, τυπογράφου, πρόσωπα στα οποία αφιερώνονται τα έργα καθώς και πρόσωπα που συνθέτουν προλόγους, έντυπο (όταν πρόκειται για δημοσίευση), χρόνο και τόπο έκδοσης, τυπογραφείο.
    Η «Βιβλιογραφία Γρηγορίου Ξενόπουλου» απαρτίζεται από 8.734 λήμματα που κατανέμονται σε τέσσερα μέρη και περιλαμβάνουν τις αυτοτελείς εκδόσεις και δημοσιεύσεις του πρωτότυπου και μεταφρασμένου λογοτεχνικού του έργου (διηγήματα, μυθιστορήματα, θεατρικά έργα, ποιήματα), την πλούσια συγκομιδή των κριτικών του κειμένων (άρθρα, μελέτες, χρονογραφήματα, γνώμες και κριτικές που αφορούν 4.442 δημοσιεύσεις της περιόδου 1882-1963), το παιδαγωγικό του έργο (πρωτότυπα και μεταφράσεις) που δημοσιεύεται κυρίως στις σελίδες της Διαπλάσεως των Παίδων (3.587 αναφορές κατά το διάστημα 1880-1947), τις φωτογραφίες, τα σκίτσα και τα αυτόγραφα.  Ο χρήστης έχει δυνατότητα αναζήτησης των πληροφοριών με βάση τον τίτλο και το έτος έκδοσης του έργου.
    Η ηλεκτρονική έκδοση της «Βιβλιογραφίας Γρηγορίου Ξενόπουλου» συμβάλλει στην πληρέστερη μελέτη μιας σημαντικής περιόδου της ιστορίας των νεοελληνικών γραμμάτων και αναδεικνύει για πρώτη φορά το μέγεθος και τη σημασία μιας πνευματικής ζωής παρούσας και μαχητικής για εξήντα περίπου χρόνια.
    Την επιμέλεια της ηλεκτρονικής έκδοσης είχε η Βίκυ Πάτσιου, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.