Το Ε.Λ.Ι.Α., στοχεύοντας στην ουσιαστικότερη χρήση των συλλογών του, προβαίνει σε μια σειρά δράσεων, με στόχο τη μέγιστη αξιοποίησή τους. Έτσι, στο χώρο των εκδόσεων, δραστηριοποιείται κυρίως γύρω από τη νεοελληνική λογοτεχνία και ιστορία. Ιδιαίτερη θεωρείται η συμβολή του στην έκδοση βιβλιογραφιών, καθώς και στις ανατυπώσεις ελληνικών περιοδικών και βιβλίων του 19ου και 20ού αιώνα. Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια, προώθησε μια νέα σειρά εκδόσεων, οι οποίες σε μια προσπάθεια ανάδειξης του καλαίσθητου υλικού του, έχουν εκτός από ιστορικό, και εικαστικό χαρακτήρα.
Επιπλέον, το Ε.Λ.Ι.Α. συμμετέχει και οργανώνει εκθέσεις και συνέδρια και συμβάλλει σε ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές λογοτεχνικού και ιστορικού περιεχομένου.
Μεγάλο δε μέρος των δραστηριοτήτων του Ε.Λ.Ι.Α. καταλαμβάνουν τα ερευνητικά προγράμματα. Πρόκειται για προσπάθειες διερεύνησης και τεκμηρίωσης ιστορικών ζητημάτων, βασιζόμενων στο υλικό του Αρχείου.