ΕΛΙΑ
 
Αναζήτηση  Go               Σύνδεσμοι     Επικοινωνία     Sitemap     Κεντρική Σελίδα     English  
 
  • ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ
     Χορηγοί
     
          
  • Συλλογές
  • ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ Θεσσαλονίκης
  • Κατάλογος Aρχείων
  • Βιβλιοθήκη
  • Εκδόσεις
  • Ερευνητικά Προγράμματα
  • Εκδηλώσεις
  • Πωλητήριο
  • Ψηφιοποιημένες συλλογές Ε.Λ.Ι.Α. (Ε.Π. ΚτΠ)



    Created by Greek Geeks
    ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

    Το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο  στο Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης

    Μεταφέροντας τις σκέψεις και τα αισθήματα των δημιουργών του Ε.Λ.Ι.Α., των ανθρώπων που το στήριξαν ηθικά και υλικά και εκείνων που εργάστηκαν και εργάζονται στις συλλογές του, θα ξεκινήσω καταθέτοντας την αισιοδοξία μας εν όψει της νέας περιόδου που ξεκινά για τη δραστηριότητά του ως μέρους εφεξής του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τραπέζης.

    Έχουν περάσει σχεδόν τριάντα χρόνια από την επίσημη ίδρυση του Ε.Λ.Ι.Α. με τη μορφή μη κερδοσκοπικού σωματείου, ωστόσο η συλλογή αρχείων και βιβλίων ξεκινάει πολύ νωρίτερα, από το 1964, σαν μία νεανική πρωτοβουλία με τον φίλο μου και ιστορικό Δημήτρη Πόρτολο. Θα έλεγα μάλιστα απολογιστικά ότι το στοιχείο του νεανικού ενθουσιασμού χαρακτηρίζει μέχρι σήμερα τη φυσιογνωμία του Αρχείου, που εμπλουτίστηκε και δραστηριοποιήθηκε ασύμμετρα προς τις οικονομικές δυνατότητές του, με απαρέγκλιτους στόχους τη διάσωση των αρχειακών και έντυπων πηγών και την ελεύθερη παροχή τους στην έρευνα.
    Σήμερα το Ε.Λ.Ι.Α. συγκεντρώνει περισσότερα από 900 ιδιωτικά αρχεία, πάνω από 100.000 τόμους βιβλίων, φυλλαδίων, περιοδικών, ημερολογίων και εφημερίδων 19ου και 20ού αιώνα, μία συλλογή περίπου 500.000 φωτογραφιών και καρτ ποστάλ, 2.300 χάρτες και μία εξαιρετικά πλούσια συλλογή εφήμερων τεκμηρίων.

    Τα ιστορικά αρχεία καλύπτουν κυρίως τα γεγονότα των τελευταίων δύο αιώνων. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται ενδεικτικά: τα αρχεία των οικογενειών Κολοκοτρώνη, Βαλαωρίτη, του υδραίου αντιναυάρχου Γεωργίου Σαχτούρη, των δύο μεγάλων πολιτικών ανδρών Χαρίλαου Τρικούπη και Ελευθερίου Βενιζέλου. Περισσότερα από διακόσια αρχεία λογοτεχνών, κριτικών και εκδοτών περιοδικών και εφημερίδων –ανάμεσά τους τα αρχεία του Στρατή Τσίρκα, του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου, του Δημοσθένη Βουτυρά, των δημοτικιστών Αλέξανδρου Πάλλη και Πέτρου Βλαστού-  καθιστούν το Ε.Λ.Ι.Α. βασικό κέντρο έρευνας για τη νεοελληνική λογοτεχνία. Εξαιρετικής σημασίας ενότητα αποτελεί το τμήμα ελληνισμού της Αιγύπτου, που περιλαμβάνει τα αρχεία ελληνικών κοινοτήτων και το αρχείο του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας.

    Η Βιβλιοθήκη του Ε.Λ.Ι.Α. είναι η πλουσιότερη στη συγκέντρωση ελληνικών βιβλίων του 19ου αιώνα και στη συλλογή ημερολογίων 19ου και 20ού. Μία από τις σημαντικότερες ενότητες είναι αυτή του ημερήσιου και περιοδικού Τύπου που περιλαμβάνει περισσότερους από 8.000 τίτλους από τις αρχές του 19ου ως τις μέρες μας.

    Σημαντικό τμήμα του Φωτογραφικού αρχείου αποτελούν οι φωτογραφίες του 19ου αιώνα, οι παλαιότερες από τις οποίες χρονολογούνται στα τέλη της δεκαετίας του 1850, ενώ σε πλήθος φωτογραφιών αποτυπώνεται ο 20ός αιώνας. Στη συλλογή έχουν μέχρι στιγμής καταγραφεί πάνω από 1500 έλληνες και ξένοι φωτογράφοι.

    Η συλλογή χαρτών καλύπτει την περίοδο 1837-1960 και αντιπροσωπεύει το σύνολο της χαρτογραφικής δραστηριότητας στο ελληνικό κράτος και τις διαδοχικές χαρτογραφικές αποτυπώσεις των συνόρων του.
    Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει δείξει επίσης το Ε.Λ.Ι.Α. για τη διάσωση και αξιοποίηση των εφημέρων τεκμηρίων που κομίζουν πολύτιμες πληροφορίες για την καθημερινότητα της εκάστοτε εποχής.

    Τα περιεχόμενα αυτών των συλλογών είτε δωρήθηκαν από τους δημιουργούς ή τους κατόχους τους, είτε αγοράστηκαν από τους ίδιους ή από παλαιοπώλες, κι άλλοτε πάλι ανευρέθηκαν σε ερείπια ή σε κάδους απορριμμάτων.

    Για τη στέγαση του υλικού και των δραστηριοτήτων ταξινόμησης και καταγραφής αγοράστηκε το 1986 το κτήριο της οδού αγίου Ανδρέου 5, στην Πλάκα και εγκαινιάστηκε το 1990. Η αγορά πραγματοποιήθηκε με τη συμβολή των μελών του Ε.Λ.Ι.Α. και η ανακαίνιση καλύφθηκε από το Ίδρυμα Ι.Φ. Κωστοπούλου και από τρεις δημοπρασίες έργων τέχνης που προσέφεραν καλλιτέχνες και φίλοι του Αρχείου.

    Ο διαρκής εμπλουτισμός των συλλογών κατέστησε απαραίτητη την επέκταση στο απέναντι κτήριο, στην Αγ. Ανδρέου 4, το οποίο παραχωρήθηκε από τη Ριζάρειο Σχολή με μακροχρόνια μίσθωση. Αποκαταστάθηκε με την οικονομική υποστήριξη του Ιδρύματος «Σταύρος Σ. Νιάρχος» και εξοπλίστηκε με χρηματοδότηση από το Γ΄ Κ.Π.Σ. Τον Φεβρουάριο του 2001 εγκαινιάστηκε και η λειτουργία του Ε.Λ.Ι.Α. Θεσσαλονίκης, σε κτήριο που παραχωρήθηκε από το ΥΠ.ΠΟ. στην οδό Θεοφίλου 13, στην Άνω Πόλη, και μεταφέρθηκαν εκεί τα αρχεία που αφορούν τη Βόρεια Ελλάδα.

    Εννοείται ότι η συγκέντρωση όλου αυτού του υλικού αποκτά νόημα μόνον εφόσον διασφαλίζεται η επιστημονικά ορθή φύλαξη και ταξινόμησή του και η διάθεσή του στο κοινό. Κεντρική επιλογή του Ε.Λ.Ι.Α. είναι η ελεύθερη πρόσβαση της επιστημονικής κοινότητας και κάθε ενδιαφερόμενου στο σύνολο των συλλογών. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια είχαν πρόσβαση στις συλλογές του Ε.Λ.Ι.Α. τουλάχιστον 18.000 ερευνητές.

    Εξάλλου οι τεχνολογίες των ηλεκτρονικών υπολογιστών και των δικτύων διευκολύνουν ιδιαίτερα τη γνωστοποίηση του υλικού, χάρις στην ηλεκτρονική καταλογογράφηση και ψηφιοποίηση μεγάλου μέρους των συλλογών. Στην ιστοσελίδα του Ε.Λ.Ι.Α. δημοσιεύονται ο κατάλογος και οι περιγραφές των αρχείων, ο κατάλογος της βιβλιοθήκης καθώς και το σύνολο των 84.500 τεκμηρίων που ψηφιοποιήθηκαν στο πλαίσιο του επιχειρησιακού προγράμματος της Ε.Ε. «Κοινωνία της Πληροφορίας».

    Το Ε.Λ.Ι.Α., συγχρόνως, μεριμνά για την ευρύτερη προβολή των συλλογών μέσα από εκθέσεις, εκδόσεις και ερευνητικά προγράμματα. Έχει εκδώσει περισσότερους από 200 τίτλους βιβλίων και λευκωμάτων γύρω από τη νεοελληνική λογοτεχνία και γλώσσα, την ιστορία, τις καλές τέχνες, το θέατρο, την οικονομία, τη ναυτιλία. Ιδιαίτερη θεωρείται η συμβολή του στις ανατυπώσεις ελληνικών περιοδικών και βιβλίων 19ου και 20ού αιώνα και στην έκδοση βιβλιογραφιών, με κορυφαία ανάμεσά τους τα έργα του Φίλιππου Ηλιού και της Πόπης Πολέμη.

    Η αναγκαιότητα αυτών των δραστηριοτήτων είναι αυτονόητη για όσους συμμερίζονται τη σημασία της διάσωσης και διάθεσης των πηγών και για όσους εξακολουθούν να πιστεύουν στη χρησιμότητα των ανθρωπιστικών σπουδών. Στην πράξη όμως αποδεικνύεται ότι η διασφάλιση των αναγκαίων πόρων για τη λειτουργία ενός φορέα που δεν αποβλέπει στην οικονομική ανταποδοτικότητα του έργου του είναι εξαιρετικά δυσχερής και επίπονη. Η διαρκής αύξηση του υλικού και η συνακόλουθη ανάγκη επαρκούς προσωπικού, ασφαλών χώρων και μέσων φύλαξης, καθιστούν αναγκαίο ένα νέο σχεδιασμό.

     Ύστερα από μία δύσκολη διετία, κατά την οποία η επιβίωσή του ήταν αμφίβολη, το Ε.Λ.Ι.Α. διασφάλισε το 2005 την οικονομική στήριξη μίας ομάδας δεκαέξι χορηγών που προσέφεραν από 10.000 ευρώ ετησίως.
    Μεταξύ αυτών ήταν η Εθνική Τράπεζα, η οποία τότε εξέφρασε τη βούληση της περαιτέρω στήριξης του έργου μας. Η σκέψη αυτή οδήγησε στην πρόταση της ενσωμάτωσης στο Μορφωτικό Ίδρυμα, έναν φορέα με συγγενείς στόχους και δραστηριότητες που σεβόμαστε και εκτιμούμε ιδιαίτερα. Ως εκ τούτου αντιμετωπίσαμε θετικά την προοπτική αυτή θεωρώντας ότι παρέχει όλα τα εχέγγυα για τη συνέχιση του Ε.Λ.Ι.Α.  Βασικοί άξονες της συμφωνίας υπήρξαν η διατήρηση των συλλογών, των δραστηριοτήτων και των εργαζομένων του Ε.Λ.Ι.Α., ώστε να συνεχιστεί απρόσκοπτα η πρόσβαση των ερευνητών στο υλικό και οι διαδικασίες ταξινόμησής του.

    Στο σημείο αυτό πρέπει να εκφράσουμε τις θερμές ευχαριστίες μας στον πρόεδρο της Εθνικής Τράπεζας Τάκη Αράπογλου, που ήταν και ο εμπνευστής της ενσωμάτωσης,  καθώς και στον διευθυντή του ΜΙΕΤ Διονύση Καψάλη που την υποστήριξε από την πρώτη στιγμή.
    Από τον Ιανουάριο του 2008 το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο θα αποτελεί τμήμα του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τραπέζης, εξακολουθώντας να στεγάζεται στα κτήρια της Αγίου Ανδρέου. Οι πάγιες δραστηριότητες θα παραμείνουν οι ίδιες ενώ στις άμεσες προοπτικές του Ε.Λ.Ι.Α.-ΜΙΕΤ συγκαταλέγονται: η προοπτική δημιουργίας μίας ενιαίας μεγάλης βιβλιοθήκης, η ψηφιοποίηση βιβλίων και περιοδικών του 19ου αιώνα και η συνέχιση –σε συνεργασία με το μουσείο Μπενάκη- του βιβλιολογικού εργαστηρίου.

    Κλείνοντας, λοιπόν, αυτό το κεφάλαιο της ιστορίας του Ε.Λ.Ι.Α., θέλω να ευχαριστήσω τους ανθρώπους που το πλαισίωσαν και το στήριξαν, προσφέροντας αρχειακό και έντυπο υλικό, οικονομική αρωγή και εθελοντική εργασία. Ευχαριστώ επίσης τους εργαζόμενους για την δουλειά και την αφοσίωσή τους όλα αυτά τα χρόνια και ξέρω πως θα εξακολουθήσουν με την ίδια διάθεση και προθυμία.

    Είμαστε βέβαιοι ότι με τη στήριξη της Εθνικής Τράπεζας, αποτελώντας πλέον τμήμα του Μορφωτικού Ιδρύματος, η παρουσία του Ε.Λ.Ι.Α. στο χώρο του πολιτισμού και της παιδείας θα συνεχιστεί απρόσκοπτα και γόνιμα.

     

    Ο πρόεδρος του Ε.Λ.Ι.Α.
    Μάνος Χαριτάτος
    26/6/2007


     

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ

    ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ  27/6/2007

    ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 27/6/2007

    ΤΑ ΝΕΑ 25/6/2007

    ΤΟ ΒΗΜΑ 24/6/2007

    ΕΘΝΟΣ 26/6/2007

    ΕΘΝΟΣ 27/6/2007

    Η Ναυτεμπορική 27/6/2007

    ΣΚΑΙ 26/6/2007